Docker 80/20 Mastery Cheatsheet

Tran Van Ngoc|
#type/method#status/permanent

TL;DR

  • Bản chất: Cẩm nang nén 20% nhóm lệnh Docker phục vụ cho 80% nhu cầu thực tế của một Backend / DevOps Engineer: từ khởi tạo Container có kiểm soát, gắn Volume bền vững, ánh xạ Network Port, Debugging bên trong Container đến Dọn dẹp ổ cứng an toàn (Safe Cleanup).
  • Mục đích: Chuẩn hóa thao tác dòng lệnh, loại bỏ rủi ro rò rỉ dung lượng ổ cứng từ Anonymous Volumes, tránh tình trạng Container treo chiếm dụng RAM/CPU, và tăng tốc độ thao tác trong môi trường phát triển cục bộ lẫn Production.
  • Điểm mấu chốt: Ưu tiên cờ --rm cho các tác vụ kiểm thử ngắn hạn, luôn định danh Named Volume thay vì để Docker tự sinh Anonymous Volume ngầm, sử dụng docker system df để kiểm tra tài nguyên và docker volume prune để thu hồi dung lượng đĩa mồ côi.

Context: When to use

Sử dụng cẩm nang này trong các tình huống sau:

  • Khởi chạy nhanh các cơ sở dữ liệu và hạ tầng đệm (PostgreSQL, MySQL, Redis, RabbitMQ, Kafka) cho dự án cục bộ.
  • Truy cập vào môi trường Shell bên trong Container để kiểm tra kết nối mạng, đọc file cấu hình hoặc xem tiến trình đang chạy.
  • Giám sát mức độ tiêu thụ RAM, CPU của các Containers qua terminal theo thời gian thực.
  • Kiểm tra và dọn dẹp dung lượng ổ cứng máy chủ/máy phát triển khi bị cảnh báo đầy đĩa do Image và Volume rác.

Step-by-Step

1. Container Lifecycle: Khởi chạy và Quản lý Cơ bản

Khởi chạy có kiểm soát (Run with Discipline)

# 1. Chạy bài lab / test nhanh (Tự động xóa container và volume khi tắt - KHÔNG RÁC Ổ CỨNG)
docker run --rm -d --name <container_name> -p <host_port>:<container_port> <image_name>

# Ví dụ thực chiến với Redis (Cực kỳ an toàn cho học tập):
docker run --rm -d --name redis-drill -p 6379:6379 redis:7-alpine

# 2. Chạy dịch vụ cố định (Giữ dữ liệu qua Named Volume và tự khởi động lại khi crash)
docker run -d \
  --name postgres-dev \
  --restart unless-stopped \
  -p 5432:5432 \
  -e POSTGRES_USER=admin \
  -e POSTGRES_PASSWORD=secret \
  -e POSTGRES_DB=app_db \
  -v pgdata:/var/lib/postgresql/data \
  postgres:16-alpine

Quản lý trạng thái Container

# Xem danh sách container đang chạy
docker ps

# Xem toàn bộ container (kể cả những container đã tắt / exit)
docker ps -a

# Xem kích thước dung lượng thực tế của từng container (Write layer size)
docker ps -s

# Dừng, bật lại, khởi động lại container
docker stop <container_name>
docker start <container_name>
docker restart <container_name>

# Ép dừng ngay lập tức (Gửi SIGKILL)
docker kill <container_name>

# Xóa container đã dừng
docker rm <container_name>

# Ép xóa container đang chạy (Dừng và xóa trong 1 lệnh)
docker rm -f <container_name>

2. Debugging, Inspection & Logs: Truy vết Sự cố

# 1. Xem logs theo thời gian thực (Follow logs tương tự tail -f)
docker logs -f <container_name>

# Xem 100 dòng log gần nhất kèm timestamp
docker logs --tail 100 -t <container_name>

# 2. Truy cập vào bên trong Container (Mở Interactive Shell)
# Dùng bash (nếu base image là Ubuntu/Debian)
docker exec -it <container_name> bash

# Dùng sh (nếu base image là Alpine Linux)
docker exec -it <container_name> sh

# 3. Chạy 1 câu lệnh trực tiếp từ host mà không cần mở shell
docker exec -it redis-drill redis-cli ping
docker exec -it postgres-dev psql -U admin -d app_db -c "\dt"

# 4. Kiểm tra chi tiết cấu hình mạng, IP, Mounts dạng JSON
docker inspect <container_name>
docker inspect -f '{{range .NetworkSettings.Networks}}{{.IPAddress}}{{end}}' <container_name>

# 5. Xem danh sách tiến trình (Processes) đang chạy trong container
docker top <container_name>

3. Resource Limits & Monitoring: Giám sát Tài nguyên

Ngăn chặn một container bị rò rỉ bộ nhớ làm sập cả máy host:

# 1. Giới hạn RAM và CPU khi khởi chạy container
docker run -d --name limited-app \
  --memory="512m" \
  --memory-swap="1g" \
  --cpus="1.5" \
  my-app:latest

# 2. Xem bảng điều khiển tiêu thụ RAM, CPU, Network I/O, Disk I/O theo thời gian thực (Top for Docker)
docker stats

# Xem stats một lần duy nhất mà không stream liên tục (dùng cho script automation)
docker stats --no-stream

4. Storage & Volumes: Quản trị Lưu trữ Bền vững

# 1. Xem danh sách các Volumes trên máy host
docker volume ls

# 2. Tạo Named Volume chủ động
docker volume create redis-data

# 3. Kiểm tra đường dẫn vật lý trên ổ cứng của Volume
docker volume inspect redis-data

# 4. Xóa 1 volume cụ thể (Chỉ xóa được khi không có container nào đang gắn vào)
docker volume rm redis-data

# 5. XÓA TOÀN BỘ VOLUMES MỒ CÔI (Dangling Volumes - Giải phóng dung lượng đĩa quan trọng nhất)
docker volume prune -f

5. Networks: Kết nối Đa Container Cục bộ

Khi cần các container nhìn thấy nhau bằng Domain Name (ví dụ Backend App kết nối tới Database):

# 1. Tạo một Custom Bridge Network
docker network create app-network

# 2. Chạy database và backend cùng mạng (Chúng tự phân giải tên cho nhau)
docker run -d --name db-service --network app-network postgres:16-alpine
docker run -d --name api-service --network app-network -p 8080:8080 my-api:latest
# Trong api-service, chuỗi kết nối database chỉ cần gọi hostname là 'db-service:5432'

# 3. Xem các container đang cắm vào network
docker network inspect app-network

# 4. Xóa network rác không sử dụng
docker network prune -f

6. Images & Safe Garbage Collection: Kỷ luật Dọn dẹp Đĩa

# 1. BÁC SĨ KIỂM TRA Ổ CỨNG: Xem Docker đang ngốn bao nhiêu dung lượng
docker system df

# Xem chi tiết từng item chiếm dung lượng
docker system df -v

# 2. Xóa các Container đã dừng (Exited)
docker container prune -f

# 3. Xóa các Images rác dạng <none> (Dangling Images sinh ra khi build đè bản mới)
docker image prune -f

# 4. Xóa Image không còn container nào dùng (Unused Images)
docker image prune -a -f

# 5. LỆNH DỌN DẸP TOÀN DIỆN (Đưa môi trường test về trạng thái sạch sẽ hoàn toàn)
# Xóa: Tất cả container đã tắt + Tất cả volumes không dùng + Tất cả networks không dùng + Tất cả images không dùng
docker system prune -a --volumes -f

Bảng Tra cứu Cờ Dòng Lệnh 80/20 (Quick Flags Reference)

Cờ (Flag)Tên đầy đủÝ nghĩa thực chiến
-d--detachChạy container ở chế độ background (ngầm), nhả terminal ngay lập tức.
--rmN/ATự hủy hoàn toàn: Tự xóa container và anonymous volume khi container dừng lại.
-p <h>:<c>--publishÁnh xạ Port máy host <h> vào Port của container <c>.
-v <src>:<dest>--volumeGắn Volume hoặc Bind Mount thư mục từ host vào container.
-e <KEY>=<VAL>--envTruyền biến môi trường vào container.
--name <name>N/AĐặt tên định danh dễ nhớ thay vì để Docker tự sinh tên ngẫu nhiên.
-it-i --ttyMở chế độ tương tác (Interactive Terminal) để gõ lệnh trực tiếp.
--restartN/AChính sách tự khởi động: always, unless-stopped, on-failure.